{"id":6466,"date":"2024-08-23T11:24:03","date_gmt":"2024-08-23T08:24:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/?p=6466"},"modified":"2024-08-23T11:24:03","modified_gmt":"2024-08-23T08:24:03","slug":"dr-borta-maymun-cicegi-hastaligini-anlatti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/2024\/08\/23\/dr-borta-maymun-cicegi-hastaligini-anlatti\/","title":{"rendered":"Dr. B\u00f6rta, Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131"},"content":{"rendered":"<p>B\u00f6rta, son d\u00f6n\u00fcmde d\u00fcnya genelinde bir salg\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bilgiler verdi.<br \/>\nHastal\u0131\u011f\u0131n Afrika\u2019dan d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten B\u00f6rta, &#8220;Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc, daha \u00e7ok orta ve bat\u0131 Afrika&#8217;da rastlan\u0131lan, Ortopoksvir\u00fcs cinsine ait olup, insanlara genellikle enfekte bir ki\u015fi veya hayvan\u0131n cilt lezyonlar\u0131 ya da v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131yla do\u011frudan temas\u0131 sonucu bula\u015fan zoonotik bir hastal\u0131k olarak biliniyor. Ate\u015f, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, lenf bezlerinde \u015fi\u015fme, kas a\u011fr\u0131s\u0131 ve yorgunluk maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn neden oldu\u011fu belirtilerdir. Bir di\u011fer tipik belirtisi olan d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler genellikle y\u00fcz, eller, ayaklar ve a\u011f\u0131zda ortaya \u00e7\u0131k\u0131p, bir s\u00fcre sonra i\u00e7i s\u0131v\u0131 dolu lezyonlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.&#8221; dedi.<br \/>\nMaymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha \u00f6nce d\u00fcnyada g\u00f6r\u00fclen \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na benzer \u00f6zellikler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran B\u00f6rta, s\u00f6z konusu hastal\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n tam olarak bilinmedi\u011fini ifade ederek \u015f\u00f6yle devam etti:<br \/>\n&#8220;Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc, art\u0131k g\u00f6r\u00fclmeyen \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na neden olan variola vir\u00fcs\u00fc ile ayn\u0131 vir\u00fcs ailesinin bir par\u00e7as\u0131 olsa da, etkileri daha hafiftir ve nadiren \u00f6l\u00fcmc\u00fcld\u00fcr. &#8220;Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lsa da hastal\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131 bilinmemektedir ancak daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lge olan Afrika kemirgenleri ve maymunlar gibi primatlar\u0131n vir\u00fcs\u00fc bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve insanlara bula\u015ft\u0131rabildi\u011fi bilinmektedir.<br \/>\n\u0130lk insan vakas\u0131 vakas\u0131 1970 y\u0131l\u0131nda kay\u0131tlara ge\u00e7se de, D\u00fcnya bu vir\u00fcs\u00fcn ad\u0131n\u0131 2022 salg\u0131n\u0131 ile birlikte duymu\u015ftur. Genellikle 2-4 hafta s\u00fcren belirtileri olan ve kendi kendini s\u0131n\u0131rlayan bir hastal\u0131kt\u0131r. Yayg\u0131n belirtileri aras\u0131nda  ate\u015f, ka\u015f\u0131nt\u0131l\u0131 deri d\u00f6k\u00fcnt\u00fcs\u00fc, lenf d\u00fc\u011f\u00fcmlerinde \u015fi\u015fme ve halsizlik olan maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi v\u00fcr\u00fcs\u00fc, hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetine g\u00f6re a\u011f\u0131r vakalar ortaya \u00e7\u0131karabilir. Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc, Poksviridae ailesinden Orthopoksvirus t\u00fcr\u00fcne ait \u00e7ift sarmall\u0131 ve zarfl\u0131, bir DNA vir\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \u0130ki farkl\u0131 genetik b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan bu vir\u00fcs\u00fcn Orta Afrika (Kongo Havzas\u0131) men\u015fei de vard\u0131r ve daha bula\u015f\u0131c\u0131 ve etkili oldu\u011fu bilinmektedir.&#8221;<br \/>\n&#8220;\u00c7ok kolay bula\u015f\u0131yor&#8221;<br \/>\nHastal\u0131\u011f\u0131 kapan ki\u015fiyle her t\u00fcrl\u00fc temasla hastal\u0131\u011f\u0131n kolayl\u0131kla bula\u015ft\u0131\u011f\u0131na anlatan Dr.B\u00f6rta, hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015f yollar\u0131n\u0131 ise \u015f\u00f6yle anlatt\u0131:<br \/>\n&#8220;Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc, bu vir\u00fcs ile enfekte olmu\u015f ki\u015fi ile \u00f6p\u00fc\u015fme, cinsel birliktelik gibi ten tene temas, damlac\u0131klar yoluyla yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan uzun s\u00fcre y\u00fcz y\u00fcze yak\u0131n mesafede konu\u015fma, vir\u00fcsl\u00fc ki\u015finin dokundu\u011fu giysi, \u00e7ar\u015faf, havlu gibi e\u015fyalar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 yolu ile bula\u015fabilmektedir. Hayvanlardan ise enfekte olmu\u015f hayvan\u0131n derisini y\u00fczme, \u0131s\u0131r\u0131lma, s\u0131v\u0131 veya hayvan at\u0131\u011f\u0131 ile do\u011frudan temas, \u00e7izik atmas\u0131 ve hayvan\u0131n etinin yenmesi yoluyla da hayvandan insana bula\u015fabilmektedir. Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi  vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi hayvanlar sincap, s\u0131\u00e7an ve fare gibi k\u00fc\u00e7\u00fck yabani hayvanlard\u0131r.<br \/>\nMaymun \u00c7i\u00e7e\u011fi Vir\u00fcs\u00fc Belirtileri Nelerdir?<br \/>\nMaymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc belirtileri, d\u00f6k\u00fcnt\u00fc, ate\u015f, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, lenf d\u00fc\u011f\u00fcmlerinde \u015fi\u015fme, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ve kas a\u011fr\u0131lar\u0131d\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n neden oldu\u011fu d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler ka\u015f\u0131nt\u0131l\u0131 olup, genellikle y\u00fcz b\u00f6lgesinde ba\u015flar, avu\u00e7 i\u00e7i ve ayak tabanlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere v\u00fccuda yay\u0131l\u0131r.<br \/>\nMaymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcnde g\u00f6r\u00fclen d\u00f6k\u00fcnt\u00fc, a\u011fr\u0131l\u0131 olabilen d\u00fcz, k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015fi\u015flikler olarak ortaya \u00e7\u0131kabilir. Daha sonra olu\u015fan bu \u015fi\u015flikler irinle dolan kabarc\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve daha sonra bu kabarc\u0131klar kabuklan\u0131r ve d\u00fc\u015fer. T\u00fcm s\u00fcre\u00e7 iki ila d\u00f6rt hafta s\u00fcrebilir. Bu s\u00fcre\u00e7 tamamlanana, yani d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler kabuklan\u0131p d\u00fc\u015fene kadar vir\u00fcs\u00fc bula\u015ft\u0131rabilir durumda olursunuz<br \/>\nMaymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc semptomlar\u0131 ne kadar s\u00fcrede ortaya \u00e7\u0131kar?<br \/>\nMaymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn semptomlar\u0131 genellikle vir\u00fcse kapt\u0131ktan sonraki 3 hafta i\u00e7inde kendini g\u00f6sterir ve ki\u015fi grip gibi belirtilerinden birini g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131ysa genellikle 1-4 g\u00fcn sonra k\u0131zar\u0131kl\u0131k geli\u015fir. Hastal\u0131k ile ilgili veriler, ki\u015filerin semptom g\u00f6stermeye ba\u015flamadan 4 g\u00fcn \u00f6nce bile vir\u00fcs\u00fc bula\u015ft\u0131rabildi\u011fini de g\u00f6stermektedir.<br \/>\nMaymun \u00c7i\u00e7e\u011fi Vir\u00fcs\u00fc Nas\u0131l Te\u015fhis Edilir?<br \/>\nSu\u00e7i\u00e7e\u011fi, k\u0131zam\u0131k, bakteriyel deri enfeksiyonlar\u0131, uyuz, u\u00e7uk, frengi gibi hastal\u0131klar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 belirtiler ile benzerlik g\u00f6sterebilen semptomlar g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcn\u00fc tespit etmek i\u00e7in test yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Ciltte ortaya \u00e7\u0131kan lezyon&#8217;dan al\u0131nan \u00f6rnek doku ile yap\u0131lacak PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) testi ile maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc te\u015fhis edilebilir. E\u011fer ciltte yara olu\u015fmad\u0131 ise ve buradan \u00f6rnek al\u0131namad\u0131ysa, anal veya rektal s\u00fcr\u00fcnt\u00fc al\u0131narak da test almak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\nBunun d\u0131\u015f\u0131nda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminizin antikor \u00fcretip, \u00fcretmedi\u011fini anlamak i\u00e7in i\u00e7in bir kan testi de istenebilir.<br \/>\nMaymun \u00c7i\u00e7e\u011fi Vir\u00fcs\u00fcnden Nas\u0131l Korunulur?<br \/>\nS\u00fcrveyans yani vir\u00fcs konusunda sistematik g\u00f6zlemler ve yeni vakalar\u0131n h\u0131zl\u0131 tan\u0131mlanmas\u0131, salg\u0131n\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Salg\u0131nlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, enfekte ki\u015filerle yak\u0131n temas, maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc enfeksiyonu i\u00e7in en \u00f6nemli risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. <br \/>\nMaymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc nadir g\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen \u00f6zellikle seyahat ederken yakalanma riskini en aza indirgemek i\u00e7in bu tedbirleri almak gerekmektedir:<br \/>\nVir\u00fcs\u00fcn belirtilerini g\u00f6steren ki\u015filerden uzak durun, bilhassa cilt temas\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131n.<br \/>\nHasta oldu\u011funu bildi\u011finiz ki\u015finin yatak tak\u0131mlar\u0131na, havlular\u0131na veya giysilerine dokunmay\u0131n.<br \/>\nHasta olan biri ile temas ettiyseniz mutlaka ellerinizi s\u0131k s\u0131k sabun ve suyla y\u0131kay\u0131n veya alkol bazl\u0131 el dezenfektan ile temizleyin. Vir\u00fcs\u00fc ta\u015f\u0131yabilecek hayvanlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n.<br \/>\nMaymun \u00c7i\u00e7e\u011fi Vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn Tedavisi Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r?<br \/>\nSpesifik olarak maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc i\u00e7in herhangi bir tedavi yoktur. Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir ki\u015fide tedavinin amac\u0131 hastal\u0131ktan kaynakl\u0131 a\u011fr\u0131, olu\u015fan yaralar gibi belirtileri kontrol edip, kald\u0131rmaya y\u00f6neliktir. <br \/>\nE\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131n belirtilerini g\u00f6steriyorsan\u0131z h\u0131zl\u0131ca bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurup, erken \u015fekilde tedavi alman\u0131z olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.&#8221;\n <\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p> Ad\u0131yaman E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Dahiliye ve Acil T\u0131p Uzman\u0131Dr. Tayfun B\u00f6rta, orta ve bat\u0131 Afrika&#8217;da rastlan\u0131lan enfekte bir ki\u015fi veya hayvan\u0131n cilt lezyonlar\u0131 ya da v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131yla do\u011frudan temas\u0131 sonucu bula\u015fan Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6467,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,11,13],"tags":[540,1012,1011,648,1010],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6466"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6466"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6466\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6468,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6466\/revisions\/6468"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6467"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}