{"id":19683,"date":"2025-10-27T14:48:05","date_gmt":"2025-10-27T11:48:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/?p=19683"},"modified":"2025-10-27T14:48:05","modified_gmt":"2025-10-27T11:48:05","slug":"yanlistan-donulmezse-108-bin-donumde-4-milyon-badem-agaci-sokulebilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/2025\/10\/27\/yanlistan-donulmezse-108-bin-donumde-4-milyon-badem-agaci-sokulebilir\/","title":{"rendered":"Yanl\u0131\u015ftan d\u00f6n\u00fclmezse 108 bin d\u00f6n\u00fcmde 4 milyon badem a\u011fac\u0131 s\u00f6k\u00fclebilir"},"content":{"rendered":"<p>Badem \u00fcretiminde T\u00fcrkiye&#8217;nin \u00f6nemli merkezlerinden Ad\u0131yaman&#8217;da \u00fcreticiler, ABD men\u015feli bademe uygulanan s\u0131f\u0131r g\u00fcmr\u00fck vergisi, don zarar\u0131 tespitleri ve al\u0131m politikalar\u0131ndaki belirsizlik nedeniyle a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u00f6kmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Tar\u0131m kentinde b\u00fcy\u00fcyen kriz<\/p>\n<p>Ad\u0131yaman, uzun y\u0131llard\u0131r T\u00fcrkiye&#8217;nin en \u00f6nemli badem \u00fcretim merkezlerinden biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Kentte \u00f6zellikle t\u00fct\u00fcn \u00fcretimine getirilen s\u0131n\u0131rlamalar sonras\u0131 \u00e7ift\u00e7ilere ikame \u00fcr\u00fcn olarak badem \u00f6nerilmi\u015f, bu kapsamda binlerce d\u00f6n\u00fcm arazide \u00fcretim yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 te\u015fvikler ve destek programlar\u0131yla badem, Ad\u0131yaman ekonomisinde stratejik bir \u00fcr\u00fcn haline gelmi\u015fti.<\/p>\n<p>Ancak son d\u00f6nemde ya\u015fanan geli\u015fmeler, \u00fcreticileri \u00fcretimden \u00e7ekilme noktas\u0131na getirdi. ABD&#8217;den ithal edilen bademe uygulanan s\u0131f\u0131r g\u00fcmr\u00fck vergisi, TARS\u0130M&#8217;in don zarar\u0131na ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeler ve kamu al\u0131m politikalar\u0131ndaki belirsizlik \u00fcreticilerde b\u00fcy\u00fck bir endi\u015fe yarat\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130lk etapta 20 ila 30 bin d\u00f6n\u00fcm bademlik alan\u0131n s\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtilirken, bu rakam\u0131n 108 bin d\u00f6n\u00fcme ula\u015fabilece\u011fi ifade ediliyor. Bu da yakla\u015f\u0131k 4 milyon a\u011fac\u0131n yok olmas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n<p>&#8220;Bu ses onlarca y\u0131ll\u0131k eme\u011fin biti\u015fidir&#8221;<\/p>\n<p>Badem \u00fcreticisi Emre Vural, 2015 y\u0131l\u0131nda dikti\u011fi a\u011fa\u00e7lar\u0131 s\u00f6kmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcreci \u015f\u00f6yle aktard\u0131:<\/p>\n<p>&#8220;Bir a\u011fac\u0131n \u00fcr\u00fcne yatmas\u0131 be\u015f y\u0131l, tam verim vermesi on y\u0131l s\u00fcr\u00fcyor. Y\u0131llar s\u00fcren eme\u011fimiz birka\u00e7 dakikada testereyle yok oluyor. ABD bademine s\u0131f\u0131r g\u00fcmr\u00fck vergisi uyguland\u0131. Don afetinde TARS\u0130M s\u0131f\u0131r zarar dedi, TMO al\u0131m yapmad\u0131. Kooperatifler \u00fcreticiyi yaln\u0131z b\u0131rakt\u0131. Bu ko\u015fullarda \u00fcretici ayakta kalamaz. E\u011fer bu sese kulak verilmezse Ad\u0131yaman badem diyar\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar.&#8221;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.hbrkahta.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/yanlistan-donulmezse-108-bin-donumde-4-milyon-badem-agaci-sokulebilir-0-5UCnLh35.jpg\"><\/p>\n<p>\u0130thal badem i\u00e7 piyasay\u0131 de\u011fi\u015ftirdi<\/p>\n<p>2017 y\u0131l\u0131nda badem ithalat\u0131na uygulanan g\u00fcmr\u00fck vergisinin y\u00fczde 43,2&#8217;den y\u00fczde 15&#8217;e, 2021 y\u0131l\u0131nda ise y\u00fczde 2&#8217;ye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi \u00fcreticiyi rekabet edemez hale getirdi. \u00dcstelik bu indirimlerin hasat d\u00f6nemlerine denk getirilmesi, \u00fcreticilerin gelir beklentisini do\u011frudan etkiledi.<\/p>\n<p>\u00dcretici Mehmet Sena Y\u0131ld\u0131r\u0131m, g\u00fcmr\u00fck vergisi indiriminin \u00fcretim \u00fczerindeki etkilerini \u015f\u00f6yle anlatt\u0131:<\/p>\n<p>&#8220;2017&#8217;de ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7 2021&#8217;de kritik bir noktaya geldi. Hasada k\u0131sa bir s\u00fcre kala vergi indirildi. Bu durum hem fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc hem de piyasay\u0131 ithal \u00fcr\u00fcne ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirdi. \u00dcreticiler y\u0131llard\u0131r emek verdi\u011fi a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u00f6kmek zorunda kal\u0131yor. \u015eu an 20 ila 30 bin d\u00f6n\u00fcm alan s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f durumda, bu say\u0131 h\u0131zla art\u0131yor.&#8221;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/www.hbrkahta.com\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/yanlistan-donulmezse-108-bin-donumde-4-milyon-badem-agaci-sokulebilir-1-yOgD1uSS.jpg\"><\/p>\n<p>Don zarar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131<\/p>\n<p>2024 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda b\u00f6lgede ya\u015fanan don olay\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00fcreticiler, ciddi oranda \u00fcr\u00fcn kayb\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti. Ancak \u00fcreticiler, TARS\u0130M&#8217;in bu zarar\u0131 &#8220;s\u0131f\u0131r zayiat&#8221; olarak de\u011ferlendirmesini ele\u015ftiriyor. \u00c7ift\u00e7iler, sahada yap\u0131lan incelemelerin yetersiz oldu\u011funu ve kararlar\u0131n masa ba\u015f\u0131nda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n<p>TARS\u0130M&#8217;in zarar tespitlerinin yetersizli\u011fi nedeniyle \u00fcreticiler, sigorta deste\u011finden yararlanamad\u0131klar\u0131n\u0131 ve bor\u00e7 y\u00fck\u00fc alt\u0131nda kald\u0131klar\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n<p>Ad\u0131yaman&#8217;\u0131n tar\u0131msal yap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik bir \u00fcr\u00fcn<\/p>\n<p>Badem \u00fcretimi, Ad\u0131yaman&#8217;da uzun y\u0131llard\u0131r hem k\u0131rsal istihdam hem de ekonomik hareketlilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir yer tutuyor. T\u00fct\u00fcn \u00fcretiminin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan binlerce \u00e7ift\u00e7i, devletin te\u015fvikleriyle badem \u00fcretimine y\u00f6nlendirildi. Bu durum, kentin tar\u0131msal \u00fcretim desenini de de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn ise \u00fcreticiler, s\u00f6kt\u00fckleri bademliklerin yerine ne ekeceklerini bilemiyor. Baz\u0131 \u00fcreticiler arpa gibi alternatif \u00fcr\u00fcnlere y\u00f6nelmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, bu \u00fcr\u00fcnlerin ekonomik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yetersiz olaca\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n<p>\u00dcreticilerin talepleri<\/p>\n<p>B\u00f6lgedeki \u00fcreticiler, mevcut tablonun de\u011fi\u015febilmesi i\u00e7in bir dizi talepte bulunuyor:<\/p>\n<p>ABD&#8217;den ithal edilen bademe uygulanan s\u0131f\u0131r g\u00fcmr\u00fck vergisinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131,<\/p>\n<p>TARS\u0130M&#8217;in ger\u00e7ek zarar tespitleri yapmas\u0131 ve \u00fcreticiye \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131,<\/p>\n<p>TMO&#8217;nun acil al\u0131m garantisi a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve taban fiyat belirlemesi,<\/p>\n<p>Girdi maliyetlerinin s\u00fcbvanse edilmesi ve \u00fcreticinin korunmas\u0131.<\/p>\n<p>\u00dcreticiler, bu ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmamas\u0131 halinde Ad\u0131yaman&#8217;\u0131n \u00f6nemli bir tar\u0131msal \u00fcretim alan\u0131 olma \u00f6zelli\u011fini kaybedece\u011fini ifade ediyor.<\/p>\n<p>&#8220;Bu sadece bir \u00fcr\u00fcn de\u011fil, bir \u00fcretim modeli meselesi&#8221;<\/p>\n<p>\u00dcretici Mehmet Sena Y\u0131ld\u0131r\u0131m, son olarak \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>&#8220;Bu sadece badem meselesi de\u011fil, bir \u00fcretim modeli meselesi. Ad\u0131yaman, y\u0131llard\u0131r bademle ayakta kald\u0131. E\u011fer bu politika de\u011fi\u015fmezse \u00fcretici \u00fcretimden \u00e7ekilir, k\u00f6yler bo\u015fal\u0131r. Bu durum hem tar\u0131msal \u00fcretimi hem de kentin sosyoekonomik yap\u0131s\u0131n\u0131 etkileyecek.&#8221;<\/p>\n<p>Kaynak : PERRE<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ADIYAMAN (PERRE) &#8211; \u015eeriban \u00d6Z\u00c7AKMAK &#8211; Ad\u0131yaman&#8217;da t\u00fct\u00fcn ekimine getirilen k\u0131s\u0131tlamalar sonras\u0131 devlet te\u015fvikleriyle \u00fcretimi yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lan badem, son y\u0131llarda ya\u015fanan ekonomik geli\u015fmeler ve tar\u0131m politikalar\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler nedeniyle b\u00fcy\u00fck bir krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. \u00dcreticiler, hem i\u00e7 piyasadaki rekabet ko\u015fullar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 hem de destek mekanizmalar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi nedeniyle y\u00fcz binlerce a\u011fac\u0131 s\u00f6kmek zorunda kald\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19684,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,11],"tags":[2713,540,1230,216,708],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19683"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19683"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19687,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19683\/revisions\/19687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19684"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hbrkahta.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}